Sanayide Devlet

Ağustos 6, 2007

Ulusal Kurtuluş Savaşı’nın sonucunda, İstanbul, İzmir ve Adana’da hurda bir durumda olan birkaç dokuma fabrikası ile İstanbul’da harap bir askeri fabrika, ülkenin sanayi gücünü oluşturuyordu. Kalkınmak için sanayileşmek bir zorunluluktu. Sanayi kuruluşlarını teşvik ve koruma amacıyla, 1927 yılında çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu, sanayinin tanımını yapmakta ve sınıflara ayırmaktaydı. Her grup, kanunun getirdiği ayrıcalıklardan, taşıdığı önem [...]

Yazının devamını oku →

Türkiye’de Devletçilik Uygulamalarına Genel Bir Bakış

Ağustos 6, 2007

Kapitalist dünya ekonomik krizinin Türkiye’deki etkilerini araştırmak bu dönemde ülkemizdeki devletçilik uygulamasını incelemeyi gerektirir. Gerçekte bu uygulamalar karmaşık ve çok yönlüdür. Atatürkçü düşünce sisteminde devletçilik, ülke ulus olanaklarının kullanımında, işletilmesinde, kalkınmada, gelişmede ve çağdaşlaşmada devletin ekonomik işlevine yön veren temel ilkedir. Ekonomik hayata devletin müdahalesi aslında çok eskiden beri devam ediyordu. Ancak ekonomik krizle birlikte [...]

Yazının devamını oku →

Planlı Ekonomiye Geçiş

Ağustos 6, 2007

Ekonomi de devletçiliğin uygulamasına geçilmesi, ülke sanayisinin öncelikle nasıl kurulacağı sorusunu gündeme getirmişti. Çözüm için Sovyet Rusya dan esinlenerek sanayileşmenin titizlikle izlenecek bir plana bağlanması uygun görülmüştü. Sermaye azlığı ve sanayii ye elverişli bir iç pazarın zayıflığı, batı kapitalizmine uygun bir sanayileşmeye olanak vermemekteydi. Tarıma dayalı Osmanlı ekonomisi bir toprak sanayi yaratamadığı gibi köylüleri de [...]

Yazının devamını oku →

1929 Dünya Ekonomik Buhranı ve Türkiye

Ağustos 6, 2007

Batı ülkelerinde başlayan ekonomik büyüme 1926’dan sonra yavaşladı ve 1929’da durdu.Bu yıldan sonra dünya ekonomisi Birinci Dünya Savaşına kadar sürecek bir buhran dönemine girdi Dünya ticareti azaldı, tarımsal fiyatlar düştü, ticari krediler bulunamaz oldu ve yabancı sermaye akımları durdu. 1929 yılında ABD’de ortaya çıkan bu buhranın temel nedeni uluslararası kapitalizmin üretimini karşılayabilecek bir talep yetersizliği [...]

Yazının devamını oku →

Türkiye Cumhuriyeti’nin Devraldığı Ekonomik Miras ve Milli Ekonominin Kurulması

Ağustos 6, 2007

Osmanlı İmparatorluğu’ndan yeni Türkiye’nin aldığı ekonomik miras hiç de iç açıcı değildi. Büyük bir çoğunluğu yabancıların veya onların temsilcisi olan gayrı müslimlerin elinde olan az sayıda fabrika ve atölye bulunuyordu. Savaşlar ile bunların büyük bir kısmı hasar görmüş idi. Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne miras kalan fabrika sayısı dörttür. Tarımda da durum maalesef pek farklı değildir. [...]

Yazının devamını oku →

İttihat Terakki Yönetiminin Milli Ekonomi Politikası

Ağustos 6, 2007

İttihat ve Terakki yönetiminin siyasal milliyetçiliğine koşut ekonomik milliyetçik fikri de gelişti. Parvu Efendi’nin Türkiye’deki yazılarından ziyade  Friedrich List’in görüşleri etkili oldu. Bu düşünceye göre Türk iktisadi yaşamı içinde Türk girişimcilerin etkin olması gerekir. Bu çerçevede İttihat Terakki’nin temel politikası, yeni bir ulusal burjuvazini kurulması idi. Bunun için, çeşitli kentlerdeki yiyecek temini, çeşitli askeri satın [...]

Yazının devamını oku →

Osmanlı Ekonomisinin Yarı Sömürge Oluşu

Ağustos 6, 2007

XIX. yüzyıl öncesinde Avrupa devletleri dünyayı şekillendirmeye başlamışlardı. Coğrafi keşiflerin ardından yeni dünyanın ve doğunun değerli madenleri ve ham maddeleri yoğun bir şekilde Avrupa’ya akmaya başladı. Avrupa’da gelen değerli madenlerin sermayeye dönüşümü, ham maddenin de mamul maddeye dönüşümü, sanayi devrimini ve ardından emperyalist ekonomileri doğurdu. XIX. yüzyılda dünya neredeyse sömürenler ve sömürülenler olmak üzere ikiye [...]

Yazının devamını oku →

Çağdaş Ölçü Birimlerinin Benimsenmesi

Ağustos 4, 2007

Bireyin ve toplumun güncel yaşamını ilgilendiren önemli bir değişiklik de, zamanı ölçmede kullanılan saat ve takvimdeki karmaşaya son verilerek uluslar arası ilişkilerde uyumun sağlanması oldu. Osmanlı İmparatorluğu’nda, öteki İslam ülkelerinde olduğu gibi ezani saat kullanılmaktaydı. Namaz vakitlerini ve ona çağrı olan ezanı gözettiği için ona bu ad verilmişti. Bunda gün, 24 yerine 12 saatlik 2 [...]

Yazının devamını oku →

Soyadı Kanunu

Ağustos 4, 2007

Toplumsal alanda eşitliği sağlamak ve bireyin kişisel ve toplumsal kimliğini belirlenmesini, çizilen ulusal kimlik çerçevesinde özgür yurttaşın yaratılması hedefiyle herkesi tanımlayan bir soy adı vermek için  24 Kasım 1934 tarihinde Soyadı Kanunu çıkarılmıştır.Yasanın üçüncü maddesine göre rütbe memuriyet, aşiret isimleri, ayrıcalık sağlayan niteleyici sıfatlar, yabancı ırk ve ulus isimleri, gülünç ve genel ahlak kurallarına uymayan [...]

Yazının devamını oku →

Kıyafet ve Modernleşme

Ağustos 4, 2007

İnsanların giyim ve kuşamları toplumsal ya da ulusal kültürü yansıtan en belirgin ölçütlerden biridir. Kültürün her alanında olduğu gibi giyimde de toplumsallığı belirleyen ve değişmelere neden olan bazı temel etkenler vardır. Bu etkenlerden çoğu inanç, zevk, ekonomik koşullar, psikolojik eğilimler vb..gibi bireye bağlı olup giyimde ve kuşamda değişikliğe neden olmaktadır. Osmanlı’daki giyim kuşam ise ulusallıktan [...]

Yazının devamını oku →