İnkılap Tarihi

Türkiye Cumhuriyeti tarihinde 1945 sonrası hem siyasal hem ekonomik bakımdan yeni bir dönemin baÅŸlangıcıdır.Bu dönemde ekonomik bakımdan önemli deÄŸiÅŸiklikler olmuÅŸtur.1930’lardan itibaren uygulanan kapalı, korumacı, dış dengeye dayalı ve içe dönük ekonomi politikalarının adım adım gevÅŸetildiÄŸi, dışalımın serbest bırakıldığı bir dönem olmuÅŸtur.Yine bu dönemde dış yardım kredi ve yabancı sermaye yatırımları ile ayakta duran bir ekonomik yapı yerleÅŸmeye baÅŸlamıştır.SavaÅŸ yıllarında zorunlu nedenlerle çıkartılan Milli Korunma Kanunu, Toprak Mahsulleri Vergisi ve Varlık Vergisi yasaları uygulamada devletçilik ilkesine karşı tepkiler doÄŸmasına neden olmuÅŸtu. SavaÅŸ sonrasında ise demokrasi rüzgarlarının da etkisiyle çok partili rejime geçildiÄŸinde kurulan Demokrat Parti’nin ekonomide liberalizmi benimsemesi, devletçiliÄŸi tartışılır hale getirmiÅŸtir. Bu nedenlerle CHP yönetimi bu ana ilkenin sınırlarını saptamayı, onu yeniden tanımlamayı gerekli görmeye baÅŸlamıştı. CHP içerisinde de bu konuda görüÅŸ ayrılıkları ortaya çıkmıştır.

DP’nin kuruluÅŸundan sonra baÅŸbakanlığa atanan Recep Peker 1946 AÄŸustosunda okuduÄŸu hükümet programında özel giriÅŸimciliÄŸe eskisine oranla daha büyük oranda yer verileceÄŸini  belirtmiÅŸtir. Devlet teÅŸebbüsleri ile özel teÅŸebbüs arasında iÅŸbirliÄŸi saÄŸlamak ve devlet iÅŸletmelerinin özel giriÅŸimcilikle baÅŸarılabilecek alanlara yayılmasını önlemek bu programın temel ilkesi idi. Hükümet programlarında belirtilen ekonomide özel giriÅŸimciliÄŸe daha çok yer verileceÄŸi eÄŸiliminin belli oranda da olsa devlet baÅŸkanı ve CHP’nin deÄŸiÅŸmez genel baÅŸkanı Ä°smet Ä°nönü’nün görüÅŸünü de yansıttığı kuÅŸkusuzdu.1947 Kasımında toplanan CHP’nin  VII. Kurultayında parti programında bu yönde deÄŸiÅŸiklikler yapılmıştır. SavaÅŸ yıllarında ortaya çıkan sorunlar ve ekonomide liberalizmi savunan DP karşısında, bu kurultayda yapılan deÄŸiÅŸiklikle devletçilik ilkesi özel giriÅŸimciliÄŸin güven içinde çalışması için gerekli önlemleri alma ile de yükümlü kılınmıştır.