İnkılap Tarihi

Cumhuriyet hükümetleri, birçok sorunda olduÄŸu gibi, öÄŸretmen yetiÅŸtirme sorununu da imparatorluktan miras aldı. 19.yüzyıl sonu ve II. MeÅŸrutiyet yıllarında modern anlayışla öÄŸretmen  yetiÅŸtirme ve öÄŸretmenliÄŸi bir meslek haline getirme çabaları yürütülmekte idi. Ä°stanbul’da ve imparatorluÄŸun çeÅŸitli merkezlerinde kızlar için ayrıca öÄŸretmen okulları açılmıştı. Cumhuriyetle birlikte bu çabalar yoÄŸunlaÅŸtı. Gerek ilkokul gerek orta öÄŸretim için nicelik ve nitelikte öÄŸretmen yetiÅŸtirme, baÅŸlıca eÄŸitim davalarından biri oldu. Cumhuriyetin ilk yıllarında niteliÄŸi yükseltmek amacıyla bazı illerdeki ilk öÄŸretmen okulları kapatılmış, ağırlık Ä°stanbul ve büyük merkezlerdeki birkaç kuruluÅŸa verilmiÅŸtir. Ancak yeterli ve özellikle kırsal kesime ulaÅŸacak sayıda eleman yetiÅŸtirilmesi uzun yıllar baÅŸarılamamıştır.
Öte yandan, eÄŸitim öÄŸretimde amaçlanan sonuca ulaşılabilmesi için ders programları dışında bunu öÄŸretecek kadroya; yetenekli ve bilgili öÄŸretmenlere sahip olmak zorunludur. O nedenle Cumhuriyet, gelecek kuÅŸakları yetiÅŸtirecek öÄŸretmenleri ülkeyi savunacak, koruyacak olan bir ordu, irfan ordusu diye nitelemiÅŸtir. Yeter sayıda öÄŸretmen yetiÅŸtirilmesi amaç olmakla birlikte, asıl önemlisi nitelikli öÄŸretmen yetiÅŸtirmektir. Bu nedenle yalnız belli alanlardaki bilgilerle donatılmış deÄŸil, aynı zamanda genel kültür kazanmış ve devrimin amaçlarını kavramış bilinçli öÄŸretmenler yetiÅŸtirmeye büyük önem verilmiÅŸtir. Ä°lk öÄŸretmen Okulları programlarında ve kadrolarında gerekli düzenlemeler yapılmış, ortaöÄŸretim kurumlarının öÄŸretmen gereksinimini karşılamak için de 1924’de Musiki Muallim Mektebi, 1926’da da Gazi EÄŸitim Ensitütüsü ve Orta ÖÄŸretmen Okulu açılmıştır.
ÖÄŸretmen yetiÅŸtirmenin ikinci ayağı orta öÄŸretim kurumları içindir. Cumhuriyet dönemi bu alanda da sıkıntılarla karşılaÅŸmış, bu hizmet kesimindeki modelini ancak 1930’lu yıllardan itibaren oturtmuÅŸtur. Bununla birlikte cumhuriyetçilerin özlemleri elbet bu alanla da sınırlı kalmamış, amaçlanan sonuçlara diÄŸer kesimlerde olduÄŸu gibi, tam ulaşılamamış, öÄŸretmen sorunu nicelik ve nitelikçe bir türlü çözülememiÅŸtir.
Cumhuriyet ulusal eÄŸitiminin buradaki modeli, iki temel kuruluÅŸa dayandırılmıştır. Birincisi ortaokullara öÄŸretmen yetiÅŸtirmek için kurulan Ankara’daki Gazi EÄŸitim Enstitüsü; ikincisi de Ä°stanbul Üniversitesinin kuruluÅŸunu izleyen yıllarda liselere öÄŸretmen yetiÅŸtirmek için kurulan, Yüksek ÖÄŸretmen Okulu modelidir.
Gazi EÄŸitim Enstitüsü hem ortaokul öÄŸretmeni yetiÅŸtiren bir öÄŸretmen okulu, hem de cumhuriyet  eÄŸitiminin araÅŸtırma laboratuarı olmuÅŸtur. Yerli ve yabancı pek çok eÄŸitimci burada görev almıştır. Liseden sonra ilk baÅŸta 2, sonra 3 yıllık bir eÄŸitime dayanıyordu. Fen, Edebiyat, Tarih, CoÄŸrafya, Beden EÄŸitimi, Resim-iÅŸ, Müzik gibi çeÅŸitli bölümlerden oluÅŸan, adeta bir fakülteyi çaÄŸrıştıran yapıda kurulmuÅŸtur.
Yine Cumhuriyet yönetimi, 1930’lardan sonra, mesleki ve teknik öÄŸretim için de çeÅŸitli düzeyde öÄŸretmen okulları açmıştır. Bunlar içinde Ankara Kız Teknik Yüksek ÖÄŸretmen Okulu, Ankara Yüksek Teknik ÖÄŸretmen okulu baÅŸta sayılabilir.