İnkılap Tarihi

Türkiye, Lozan AnlaÅŸması’ndan sonra Balkan devletleri ile iliÅŸkilerini düzenlemek ve geliÅŸtirmek için ikili dostluk anlaÅŸmaları yapmıştır. Türkiye’nin Yunanistan dışında Balkan ülkeleri ile iliÅŸkilerinde önemli bir sorunu olmamış, Lozan AnlaÅŸması çerçevesinde belirlenen iliÅŸkiler normal geliÅŸimini izlemiÅŸtir.
1930 yılında Türk-Yunan devletleri arasında yakınlaÅŸmanın ortaya çıkması Balkan Antantı’nın kurulmasına yol açacaktır.
Paktın çekirdeÄŸini, bir taraftan Yugoslavlar ve Romenler arasındaki AnlaÅŸma, diÄŸer taraftan da Türkiye ile Yunanistan arasında yapılan 14 Eylül tarihli anlaÅŸma oluÅŸturmuÅŸtur.
Åžubat 1934’te Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya DışiÅŸleri Bakanları Belgrad’ta bir araya gelerek Balkan Antantı tasarısını hazırlamışlardır. Ardından 9 Åžubat 1934’te Balkan Antantı Atina’da imzalanmıştır.
AnlaÅŸma üç maddeden oluÅŸmaktadır. Bu maddeler ÅŸöyledir;

Madde 1: Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya, bütün Balkan sınırların güvenliÄŸini olarak üstlenirler.
Madde 2: AnlaÅŸmada belirlenen çıkarların tehdit edilmesi durumunda alınacak önlemler konusunda birbirlerine danışırlar. Paktı imzalamamış herhangi bir Balkan devletine karşı birbirine önceden haber vermeden siyasi hiçbir harekette bulunamazlar. Taraflardan birinin oluru olmaksızın diÄŸer herhangi bir Balkan ülkesine karşı siyasi hiçbir yükümlülük altına giremezler.
Madde 3: Bu itilafname imzalanmasıyla birlikte yürürlüÄŸe girer. Ä°tilafname, her Balkan devletine açık bulunacaktır.

Balkan Antantı’nın baÅŸarısı 1936’a kadar devam etmiÅŸtir. Ä°talya’nın Ekim 1935’te HabeÅŸistan’a saldırması ve Milletler Cemiyeti’nin bu devlete karış zorlama kararı alması ve bu kararın uyulmasına Balkan Antantı ülkeleri birlik halinde uymuÅŸlardır. Ayrıca Türkiye’yi BoÄŸazlar rejiminin deÄŸiÅŸtirilmesi için desteklemiÅŸler ve Montreux Konferansı’nda birlikte hareket etmiÅŸlerdir. Ancak 1936 yılından sonra Almanya’nın Balkanlar’ı ve OrtadoÄŸu’yu nüfuzu altına alma giriÅŸimi ve Ä°talya’nın Balkan Devletleri’nin birbirinden koparma politikası karşısında Balkan Antantı çözülmeye baÅŸlamıştır. Bu çözülmede Ä°ngiltere ve Fransa’nın bu iki saldırgan devlete karış yatıştırma politikası uygulaması da etkili olmuÅŸtur. Ocak 1937’de Yugoslavya’nın revizyonist Bulgaristan’la bir dostluk anlaÅŸması imzalaması Balkan Antantı’nı temelinden  sarsmıştır. Bu geliÅŸmeden sonar BaÅŸbakan Ä°nönü ve DışiÅŸleri Bakanı Tevfik RüÅŸtü Aras, Balkan Antantı’nı ayakta tutmak için Balkan Devletlerini ziyaret etmiÅŸler, ancak bir sonuç alamamışlardır. Balkan devletleri son toplantısını 1940 yılında Belgrad’a yapmıştır.