Ana içeriğe atla

Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkması

Bütün bu gelişmelerden sonra, 30 Nisan 1919’da Mustafa Kemal’in diplomatik bir zaferi olarak nitelendirilen atama kararnamesi, 6 Mayıs 1919 tarihinde de yetkilerini gösteren yazı Bakanlar Kurulundan çıktı. Bu yazıya göre Mustafa Kemal, merkezi Erzurum’da bulunan 9. Ordu Kıtaları Müfettişliğine atanıyordu. 3. ve 15. Kolorduların bağlandığı 9. Ordunun yetki alanı Trabzon, Erzurum, Sivas ve Van illeriyle Erzincan ve Canik (Samsun) bağımsız livalarından oluşuyordu. Ayrıca buraya komşu olan Diyarbakır, Bitlis, Mamuretülaziz (Elazığ), Ankara Kastamonu ve sonradan eklenen Maraş ve Kayseri illeri de komşu bölge olarak Onun emir ve talimat alanını oluşturuyordu. 7-8 Mayısta ilgili il ve sancaklara bu yetkiler bildirilmişti. Verilen görev, Bölgenin asayişini sağlamak, silahları toplatmak ve Bölgede Devletin denetiminden uzak örgütlenmeleri dağıtmaktı. Böylece Rum ve Ermenilerin güvenliği sağlanacak, işgal önlenmiş olacak ve Saltanatın Bölgedeki egemenliği korunacaktı.

Bu görevini yaparken gerektiğinde yetki alanındaki asker ve sivil yetkililere emir ve talimat verebilecekti.

Atama yazısını aldıktan sonra Mustafa Kemal İstanbul’dan ayrılmadan önce arkadaşları ile görüşüp onlara gerekli talimatı vererek, sırası geldiğinde kendilerinin de Anadolu’da görev almalarını istemişti. Bundan sonra ilgili yerleri ziyaret etmiş, 15 Mayıs 1919 tarihinde Sadrazam Damat Ferit Paşanın yemeğine çağrılı olarak gitmiş ve sadrazamdan görev bölgesi ve görevi ile ilgili bilgiler almıştı. Bazı müttefik temsilcileri ile de görüşen Mustafa Kemal Paşa, son olarak Anadolu’ya hareket edeceği 16 Mayıs 1919 Cuma akşamı padişahın huzuruna da kabul edilmişti. Görüşmede Padişah ona olan güveninden söz ederek, limanda demirli bulunan müttefik donanmasını gösterip, bunların gölgesinde İstanbul’da yapılacak bir şeyin kalmadığını belirttikten sonra, Anadolu’daki çatışmaları önleyerek saltanatı güçlendireceği ve memleketi bu acı durumdan kurtaracağı hususunda kendisine güvendiğini bildirmişti. Daha sonra Padişah, “İnşallah artık millet akıllanmıştır!” demişti. Anadolu’daki direnişleri akılsızlık sayan Padişah Mustafa Kemal’i Ulusal Kurtuluşu örgütlemesi için değil, Rum ve Ermeni çetelerine karşı nefsini savunan halkın direncini kırması için görevlendirmişti.

Mustafa Kemal Paşa aynı gün sabahleyin Galata Rıhtımından ayrılarak, Seyrüsefain (Deniz yolları)’e ait olup kendisine tahsis edilen 192 grostonluk küçük Bandırma Vapuruna geçti ve İstanbul’u terk etti. 3 günlük bir yolculuktan sonra 19 Mayıs 1919 günü İngiliz işgali altında olup sokaklarında Pontusçuların dolaştığı Samsun’a geldi. Onun bu gelişi, “bağımsız yaşamak” isteğinde olan bir ulusun, tümden yok edilmek istenmesi karşısında yerel ölçekte başlattığı direniş hareketlerini birleştirme eyleminin başlangıcı oldu. Nitekim bu sırada Anadolu’nun her yerinde işgallere karşı yerel direniş örgütleri savunma amaçlı çalışmalar sürdürmekle birlikte, tam bağımsızlık için ulusal bir birlik oluşturma düşüncesi gelişmemişti. Mustafa Kemal ise Anadolu’ya ulusal birliği sağlamak için “Ya Bağımsızlık Ya Ölüm!”kararlılığı ile çıkmıştı.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

İkinci Meşrutiyet Dönemi Düşünce Akımları

Siyasal hayatımızın yakın döneminde meşrutiyetin ikinci kez ilanı, tek sesli uygulamadan çok sesliliğe geçişe benzeyen yapısal değişmelerin de başlangıcı olmuş ve çağdaş anlamda siyasal hayat, hiç değilse kuramsal olarak kurulmuştur. Meşrutiyetin ilanında temel özellik, siyasallaşma sürecinin başlaması ve ona kaçınılmaz bir şekilde bağlı olarak; dernekleşmenin, partileşmenin ve toplumsal hayatta çok seslilik dönemin açılmış olmasıdır. Bu dönemde, özellikle İttihat ve Terakki’nin tek parti yönetimini kurduğu 1914 yılına değin Osmanlı Devleti’nde bir çok düşünce yanyana bulunabilmiştir. Bu bakımdan bu dönem Türk tarihinin en renki evrelerinden biri olmuştur.

Bu dönemdeki tartışma konuları Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık, Milliyetçilik/Türkçülük, Merkeziyetçilik-Adem-i Merkeziyetçilik ana başlıkları altında toplanabilir. Bu akımların temsilcilerinin ortak noktası; İmparatorluğu içinde bulunduğu durumdan kurtarmak ve eski görkemli günlerdeki durumuna getirmek amacıyla çaba harcamış ol…

İzmir'in Yunanlılara Verilmesi ve İtalyan İstekleri

Birinci Dünya Savaşı çıktığında tarafsız kalan Yunanistan’ı kendi yanlarına çekmek isteyen İngiliz Dışişleri Bakanı Grey 15 Ocak 1915’te Yunan Hükümetine bir nota göndererek savaşa katılmaları halinde Yunan Megali İdeası için çok önemli olan İzmir ve çevresinin Yunanistan’a verileceğini bildirmişti. Öneriye olumlu bakmayan Yunan Kralı Konstantin, Venizelos’un zorlaması ile tahttan indirildikten sonra Yunanistan Haziran 1917’de savaşa girmişti. Oysa yukarıda değinildiği gibi Nisan 1917’de imzalanan St. Jean de Maurienne Anlaşması ile diğer bazı illerle birlikte İzmir’in İtalya’ya verilmesi kabul edilmişti. Bu nedenle Mondros’tan sonra Yunanistan ile İtalya İzmir bölgesinin egemenliği yüzünden çelişkiye düşmüşlerdi. Yunan siyaset ve basın çevreleri Yunanistan’ın eski Bizans’ın varisi olduğunu, dolayısıyla Batı Anadolu, Trakya ve İstanbul’un kendilerine verilmesi gerektiğini yayıyorlardı. İngiliz Başbakanı Lloyd George da bölgenin Yunanistan’a verilmesinin İngiltere’nin çıkarına olacağın…

Planlı Ekonomiye Geçiş

Ekonomi de devletçiliğin uygulamasına geçilmesi, ülke sanayisinin öncelikle nasıl kurulacağı sorusunu gündeme getirmişti. Çözüm için Sovyet Rusya dan esinlenerek sanayileşmenin titizlikle izlenecek bir plana bağlanması uygun görülmüştü. Sermaye azlığı ve sanayii ye elverişli bir iç pazarın zayıflığı, batı kapitalizmine uygun bir sanayileşmeye olanak vermemekteydi. Tarıma dayalı Osmanlı ekonomisi bir toprak sanayi yaratamadığı gibi köylüleri de tam anlamıyla toprak sahibi yapamamıştı.

Bu amaçla çağrılan Prof. Orlof başkanlığındaki bir Sovyet heyeti 1932 Ağustosunda Türkiye’ye gelmişti. Sovyet uzmanlar, kurulması gerekli görülen sanayii kuruluşlarına ilişkin raporlarını iktisat bakanı Celal Bayar’a vermişlerdi. Bakanlıkça gözden geçirilen ve yeniden yazılan raporu 16 Aralık 1933’te bakanlar kurulunda görüşülmesine başlanmıştı. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı olarak kabul edilen planın uygulama görevi Sümerbank’a verilmişti. Birinci beş yıllık sanayii planını hazırlayan Sovyet heyeti dış…