Ana içeriğe atla

Müdafaa-i Hukuk ve Kuvva-yı Milliye'nin Ortaya Çıkışı

Mondros’tan sonra başlatılıp sürdürülen işgaller ve Paris Konferansı’nda alınan kararlar Müttefiklerin amacının, Türklerin siyasal bağımsızlıklarını tümden yok etmeye yönelik olduğunu göstermişti. Osmanlı Padişahı ve Hükümetinin ise Müttefiklerden sağlayabileceği küçük hak ve çıkarlarla varlığını sürdürmeye çalıştığı anlaşılmıştı. Öz vatanlarına yönelik bu kasıtlar karşısında ülkenin her yerinde direnişler başlamıştı. Bu direnişleri sürdürebilmek için örgütlenmek, dayanışmak ve silahlanıp halk desteğini sağlayarak her türlü tepkiyi göstermek gerekiyordu. Bu nedenle nerede işgal başlamışsa orada direniş ve örgütlenme başlamış, hatta çoğu yerde daha işgal olmadan önce alınan duyumlar üzerine harekete geçilerek önlem yolları aranmıştı.

Halkın işgal karşısında gösterdiği direniş gücüne Kuvva-yı Milliye (ulusal güç ve irade), ulusal güç ve iradenin yaptığı eyleme de Müdafaa-i Hukuk (hakkın, hukukun savunulması) denilmişti. Kuva-i Milliye kimi yerde silahlı direnişler, kimi yerde örgütler, kimi yerde mitingler, gazete, bildiri ve broşürlerle protesto etme, milis güçler oluşturup şehirleri savunma, Müttefikler katında olayı protesto etme, sürmekte olan barış konferansına raporlar sunma, işgal edilen yerlerin Türk nüfusa ait olduğunu çeşitli dayanaklarıyla kanıtlamak ve savunma önlemlerini görüşmek için kongreler düzenlemek gibi farklı biçimlerde ortaya çıkmıştı. Bunların hepsi Kuvva-yı Milliye’nin yani ulusal güçlerin işgale karşı yaptığı Müdafaa-i Hukuk, yani hakları koruma ve savunma eylemleriydi. Dolayısıyla işgale karşı kurulan örgütlerin çoğunun adında müdafaa-i hukuk, müdafaa-i vatan, muhafaza-i hukuk, redd-i ilhak gibi kavramlar kullanılmıştı. Hak ve hukukun savunulması insanın doğası gereğiydi.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

İkinci Meşrutiyet Dönemi Düşünce Akımları

Siyasal hayatımızın yakın döneminde meşrutiyetin ikinci kez ilanı, tek sesli uygulamadan çok sesliliğe geçişe benzeyen yapısal değişmelerin de başlangıcı olmuş ve çağdaş anlamda siyasal hayat, hiç değilse kuramsal olarak kurulmuştur. Meşrutiyetin ilanında temel özellik, siyasallaşma sürecinin başlaması ve ona kaçınılmaz bir şekilde bağlı olarak; dernekleşmenin, partileşmenin ve toplumsal hayatta çok seslilik dönemin açılmış olmasıdır. Bu dönemde, özellikle İttihat ve Terakki’nin tek parti yönetimini kurduğu 1914 yılına değin Osmanlı Devleti’nde bir çok düşünce yanyana bulunabilmiştir. Bu bakımdan bu dönem Türk tarihinin en renki evrelerinden biri olmuştur.

Bu dönemdeki tartışma konuları Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık, Milliyetçilik/Türkçülük, Merkeziyetçilik-Adem-i Merkeziyetçilik ana başlıkları altında toplanabilir. Bu akımların temsilcilerinin ortak noktası; İmparatorluğu içinde bulunduğu durumdan kurtarmak ve eski görkemli günlerdeki durumuna getirmek amacıyla çaba harcamış ol…

İzmir'in Yunanlılara Verilmesi ve İtalyan İstekleri

Birinci Dünya Savaşı çıktığında tarafsız kalan Yunanistan’ı kendi yanlarına çekmek isteyen İngiliz Dışişleri Bakanı Grey 15 Ocak 1915’te Yunan Hükümetine bir nota göndererek savaşa katılmaları halinde Yunan Megali İdeası için çok önemli olan İzmir ve çevresinin Yunanistan’a verileceğini bildirmişti. Öneriye olumlu bakmayan Yunan Kralı Konstantin, Venizelos’un zorlaması ile tahttan indirildikten sonra Yunanistan Haziran 1917’de savaşa girmişti. Oysa yukarıda değinildiği gibi Nisan 1917’de imzalanan St. Jean de Maurienne Anlaşması ile diğer bazı illerle birlikte İzmir’in İtalya’ya verilmesi kabul edilmişti. Bu nedenle Mondros’tan sonra Yunanistan ile İtalya İzmir bölgesinin egemenliği yüzünden çelişkiye düşmüşlerdi. Yunan siyaset ve basın çevreleri Yunanistan’ın eski Bizans’ın varisi olduğunu, dolayısıyla Batı Anadolu, Trakya ve İstanbul’un kendilerine verilmesi gerektiğini yayıyorlardı. İngiliz Başbakanı Lloyd George da bölgenin Yunanistan’a verilmesinin İngiltere’nin çıkarına olacağın…

Planlı Ekonomiye Geçiş

Ekonomi de devletçiliğin uygulamasına geçilmesi, ülke sanayisinin öncelikle nasıl kurulacağı sorusunu gündeme getirmişti. Çözüm için Sovyet Rusya dan esinlenerek sanayileşmenin titizlikle izlenecek bir plana bağlanması uygun görülmüştü. Sermaye azlığı ve sanayii ye elverişli bir iç pazarın zayıflığı, batı kapitalizmine uygun bir sanayileşmeye olanak vermemekteydi. Tarıma dayalı Osmanlı ekonomisi bir toprak sanayi yaratamadığı gibi köylüleri de tam anlamıyla toprak sahibi yapamamıştı.

Bu amaçla çağrılan Prof. Orlof başkanlığındaki bir Sovyet heyeti 1932 Ağustosunda Türkiye’ye gelmişti. Sovyet uzmanlar, kurulması gerekli görülen sanayii kuruluşlarına ilişkin raporlarını iktisat bakanı Celal Bayar’a vermişlerdi. Bakanlıkça gözden geçirilen ve yeniden yazılan raporu 16 Aralık 1933’te bakanlar kurulunda görüşülmesine başlanmıştı. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı olarak kabul edilen planın uygulama görevi Sümerbank’a verilmişti. Birinci beş yıllık sanayii planını hazırlayan Sovyet heyeti dış…